ابن تيميه با عقيده به اينكه سوره شورى مكى است چه شبهه اى را مطرح كرده است؟

سؤال: ابن تيميه با عقيده به اينكه سوره شورى مكى است چه شبهه اى را مطرح كرده است؟
جواب: ابن تيميه مى گويد: «سوره شورى بدون شك مكّى است و قبل از ازدواج على با فاطمه نازل شده است و لذا قبل از ولادت حسن و حسين نازل شده است.[حال چگونه اين آيه به عترت پيامبر تفسير شده است]»(1)
در پاسخ مى گوييم: براى تشخيص اينكه آيه اى مكّى يا مدنى است، دو راه وجود دارد:
1ـ ملاحظه مضمون آيه، به اين نحو كه بگوييم: هر آيه اى كه درباره توحيد و معارف عقلى و انتقاد از بت پرستى و دعوت به ايمان به خدا و روز رستاخيز و جريان هاى امت هاى پيشين و مشابه اين امور است، در غالب موارد، مكّى به حساب مى آيد; زيرا در آن عصر مسائلى كه احتياج به ذكر آن ها بود، همين مسائل بود. ولى آياتى كه مربوط به شؤون نظام اسلامى و جهاد و مناظرات با يهود و نصارا و احكام شرعى و نظام اجتماعى است، غالباً مدنى به حساب مى آيد. در مورد آيه «مودّت» نيز با مراجعه به مضمون آن پى خواهيم برد كه با نزول در مدينه تناسب دارد.
2ـ رجوع به نصوصى كه در مورد آيه از طرف علما وارد شده است. در مورد سوره شورى مشاهده مى كنيم كه مفسّران مى گويند: سوره شورى مكّى است بجز چهار آيه از آن، كه اوّل آن ها آيه ( قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى) «بگو : من هیچگونه پاداشی از شما بر این دعوت در خواست نمی کنم جز دوست داشتن نزدیکانم [اهل بیتم]» است.
قرطبى مى گويد: سوره شورى بنا بر قول حسن و عكرمه و عطاء و جابر مكّى است. و ابن عباس و قتاده گفته اند: به جز چهار آيه آن كه در مدينه نازل شده است كه يكى از آن ها ( قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ...)مى باشد.(2)
ابوحيان از ابن عباس نقل مى كند كه سوره شورى مكّى است به جز چهار آيه آن از ( قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً...) تا آخر چهار آيه، كه در مدينه نازل شده است.(3)
شوكانى(4) و آلوسى(5) و... نيز همين مطلب را نقل كرده اند.
اين نكته قابل توجه است كه بدانيم قرآن كريم به اتفاق دانشمندان بر حسب ترتيب نزول جمع آورى نشده است، و لذا اغلب سوره هاى مكّى از آيات مدنى خالى نبوده و نيز اكثر سوره هاى مدنى از آيات مكّى خالى نيست. و اگر سوره اى را مكّى يا مدنى مى نامند تابع اين است كه اغلب آن سوره داراى چه نوع آيه اى و در كجا نازل شده است. براى روشن شدن موضوع به نمونه هايى اشاره مى كنيم:
الف) سوره عنكبوت مكّى است مگر ده آيه از اوّلش كه مدنى است.(6)
ب) سوره كهف مكّى است مگر هفت آيه از اوّلش كه مدنى است.(7)
ج) سوره مريم مكّى است الاّ آيه سجده و ( وَإِنْ مِنْكُمْ إِلاّ وارِدُها).(8)
د) سوره حجّ مكّى است مگر آيه ( وَمِنَ النّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللهَ عَلى حَرْف)(9).(10)

1 ـ منهاج السنة، ج 4، ص 25 ـ 27.
2 ـ تفسير قرطبى، ج 16، ص 1.
3 ـ البحر المحيط، ج 7، ص 507.
4 ـ فتح القدير، ج 4، ص 524.
5 ـ روح المعانى، ج 25، ص 10.
6 ـ جامع البيان، ج 20، ص 86.
7 ـ تفسير قرطبى، ج 10، ص 346.
8 ـ اتقان سيوطى ج 1 ص 16.
9 ـ تفسير قرطبى، ج 12، ص 1.
10 ـ على اصغر رضوانى، امام شناسى و پاسخ به شبهات (1)، ص 473.

نوشته شده توسط : admin

در تاریخ : شنبه , 9 اسفند , 1388

تعداد بازدید این آموزش : 100 مرتبه

برگشت